Licka Jesenica - logo
Zanimljivosti
STARIJI NASLOVI

ISTORIJA

Licka Jesenica Lička Jesenica je jedno malo mjesto u Lici smjesteno ispod planine Kapela i 15-ak km od Plitvickih Jezera!
Od Munjave prema Plaškom početkom 17. vijeka bilo je još pusto. Godine 1609. tri srpska kneza obraćaju se Ratnom savjetu u Gracu s molbom da im se dozvoli naseljavanje u Plaškom, oko rijeka Dretulje i Jesenice.
U molbi navode kako su prebijegli sa 532 duše, 190 vojnika. Mole još da im se u Plaškom sagradi kula, kako bi sa svojim vojnicima zatvorili Turcima prelaze između Karlovca i Senja, Slunja i Tounja. Nadvojvoda je zapovjedio ogulinskom kapetanu Ivanu Galu da ih primi. Knezovima su određene po dvije vojničke plate, a naređeno je da se narodu dodjeli 200 stara prosa.
Dosaljavanja u Plaški nastavljena su u godinama 1610, 11. i 12. Godine 1612. u Plaški dolaze 24 porodice iz Like. Godine 1655. prešlo je u Plaški 12 kuća iz Korenice koja je još bila pod Turcima. Oni su sobom doveli i mnogo stoke. Pominje se i jedna seoba u Plaški godine 1666.
Godine 1705. vojne vlasti Austrougarske su dozvolile da se 30 kuća iz Plaškog preseli u Ličku Jesenicu, 15 kilometara od Plaškog na rijeci Jesenici.
Tek godine 1663. Plaški je dobio vojničku kulu, koju su tražili knezovi još početkom 17. vjeka kada su molili dozvolu za naseljenje Plaškog. Poslije potpisanog mira između Turske i Austrije 11.11.1606. godine, položaj Srba na turskoj strani bio je sve teži,pa je prelazak srpskih gorštaka sa turske na hrvatsku stranu bio sve češći i brojniji.
Doseljenici su smatrali da će se udruženi sa hrvatskim narodom lakše boriti protiv Turaka, te očuvati svoj nacionalni i vjerski identitet. U to vrijeme prostor od Sertić Poljane do ispred Modruše bio je napušten i to je bila ničija zemlja.
Veća grupa Srba doseljava se u Jesenicu 1611.god. U grupi su bile 62 porodice, sve su bile brojne,dosta ih je imalo i više od 10 članova, tako da je u ovoj grupi došlo preko 600 duša. Raspoređeni su u nebranjeni i napušteni prostor i imali su zadatak da obnove i brane tvrđavu u Jesenici, koja je u to vrijema bila najisturenija prema Turcima i nalazila se na pravcu njiovih čestih upada u Krajinu.
Doseljeni nam preci naseljeni u napusteni i nebranjeni prostor ispod Male Kapele bili su vredan,hrabar,odlucan i uporan narod. Odmah su se prilagodili uslovima u kojima su se nasli i nastojali da opstanu tu gdje su se naselili. Krcili su zapusteni i zarasli zemljisni prostor od bujadi,raznog zbunja gloga,trnine,ljeske,drena,smreke,udike,graba,bukve i drugog rastinja i pretvarali ga u obradive povrsine. Po to su mnogi predjeli dobili naziv "Krcevine" koji se prenosio sa koljna na koljeno i zadrzao se do danas. Sijali su kukuruz,pir,jecam,zob i grah,a kasnije psenicu i krompir koji je izvanredno uspjevao u iskrcenim dragama i uvalama. Razvili su stocarstvo,postupno povecavajuci stada koza i ovaca,a kasnije goveda i konja.
Stalnim vezivanjem za zemlju i stocarstvo stvorili su uslove za formiranje drustvenih grupa porodicnih zadruga koje su se zadrzale do pod kraj XX vijeka. Godinama su bili oslobodjeni od poreza. Zapustenu zemlju su sa monogo truda i napora kultivisali, kuce i ekonomske objekte gradili ili postojece rusevine opravljali i osposobljavali za smjestaj i snosljiv zivot porodice i stoke. U isto vrijeme vrsili su sluzbu,pa su sve poslove, uglavnom,obavljali pod oruzjem. To je zahtjevalo razvijenu sluzbu osmatranja i obavjestavanja i sposobnost da u sto kracem vremenu zaposjednu odgovarajuce polozaje i sprece upad Turaka.
Vojska se sastojala od placenih posada i narodnih ceta. U selu su takodjer postojala vojvodstva,koja su u slucaju potrebe za odbranu od Turaka ulazila u sastav narodnih ceta. Narodne cete imale su narodni starjesinski kadar i cinove kapetan, vojvoda (na 50 ljudi), zastavnik i desetnik. Kapetani su obicno u tom podrucju bili rimokatolici,grkokatolici ili Austrijanci iz redova placenih posada u Ogulinskoj kapetaniji.
U Jesenici su komandiri narodnih ceta bili Austrijanci. Obican vojnik zvao se junak ili uskok. Vojnici su bili naoruzani kopljima i flinte puskama, u narodu poznate kao "stuc" Na kraju XVII koplja su izbacena iz naoruzanja i svo sposobno ljudstvo je naoruzano puskama. Stanovnistvo je propisima iz 1701.godine podjeljeno na miliciju u stalnoj sluzbi, cardaklije, emerite - one koji su vojnu sluzbu odsluzili i prekobrojne - izuzete od vojne obaveze. Milicija ,cardaklije i emeriti su bili po vojnom upravom, a prekobrojni pod gradjanskom. Vojnici su uzivali vojna lena (zemlja koja je davana ratnicima uz obavezu budu vjerni i odani sluzbi) bez dazbina.Kad su ratovali dalje od kuce primali su dnevno kruh, a mjesecno - pjesaci dvije, a konjanici tri forinte.
Austrijska vrhovna vojna uprava sprovela je 1737. do 1751. godine reorganizaciju kojom je uvela vojne sudove, zabranila iseljavalje iz Vojne Krajine i otudjivanje posjeda. Zakonom je nalozeno i obezbedjeno da krajisnici moraju da ratuju tamo gdje im se naredi,pa je krajiska milicija pretvorena u redovnu vojsku. Dio milicije je dezertirao, a veci dio je ukljucen u Ogulinski pjesadiski puk formiran 1746. godine u kojem su sva mjesta visih oficira zauzeli Austrijanci i Njemci.
Komadant puka bio je neograniceni gospodar u vojnom i upravnom pogledu na cijelom podrucju. Za one koji su bili van vojnih jedinica organizovana je vojnicka obuka nedjeljom i praznikom. Izuzeti od vojne obaveze gradili su puteve,mostove i vojne objekte, tako da je cijlo podrucje pretvoreno u veliki vojni logor.
U centru naselja zvanom Šlos rasporedilo se nekoliko porodica u neposrednoj blizini zapuštene tvrđave. Ostale porodice dobile su posjede i bile razmještene u Potkapelu, Gmajnu i Potpolje kako bi bili zaštićeni rijekom Jesenicom. Sva naselja su objedinjena u jedan naziv koji je po doseljenicima dobio ime Jesenica. Poslije Austro-ugarske aneksije Bosne nazivu dodat je atribut "Lička".
Često su bili ugrožavani upadima i pljačkom turskih hordi,ginuli su u odbrani porodica i posjeda,Turci su otimali djecu za janjičare, a sposobne odrasle odvodili kao roblje. U borbi protiv Traka nikad nisu dobili pomoć Ogulinske kapetanije, iako im je pomoć bila obećana. Nakon četrnaestogodišnjeg mukotrpnog života, kolektivno se sele u Sv.Juraj kod Senja. Mlečani su im zbog iskazane hrabrosti i upornosti nudili bolje uslove. Međutim ni kod njih nisu dobili obećano,dovedeni su u teži položaj od onog kog su imali u Jesenici. 1640. većina nih napušta Sv.Juraj, jedan dio ih se prekrstio,jedan dio otišao u Ravne Kotare.
Tri porodice, jedna Vidaković i dvije Čikara vraćaju se u Jesenicu. U to vrijeme naseljavaju se Plaščanska dolina i Blata,a nekoliko porodica došlo je u Jesenicu i razmjestile se u očuvanije kuća ranijih vlasnika Jeseničkih Srba i pridružile se povratničkim porodicama Vidaković i Čikara. Iza njih naseljavaju se u Jesenicu Pavlice i Kovačevići, a zatim Jurkovići, Milakovići, Grbe, Jovetići, Momčilovići, Dragići, Malbaše, Vukelići i Kneževići. Opsenice su doseljene kasnije iz okoline Korenice, a Dudukovići i Price u XX vijeku. Drugo naseljavanje Jesenice srpskim življem završeno je 1645.god. Do tada su obnovljeni raniji odbrambeni objekti,tvrđava, čardaci i rovovi.
kula Jesenička srednjevjekovna tvrđava je četvorougaonog oblika podignuta na blagoj uzvišenoj kosi u podnožju sjeverozapadnih padina brda Borik i zatvarala prelaz preko rijeke Jesenice. Rijekom je bila zaštićena sa tri strane.Imala je dvije kule,jednu na istočnoj i jednu na zapadnoj strani. Na 70 metera od istočne strane bio je iskopan dubok rov od ponora do glavnog toka rijeke u koji se u slučaju opasnosti puštala voda. Na rovu su bila dva čardaka. Na brdu Borik i zapadnim padinama Sivnika izgrađeni su čardaci, povezani rovovima koje su kontrolisali i branili istureni stražari. Tvrđava je napuštana i obnavljana više puta,jer se nalazila na veoma ugroženom pravcu. 1611. obnovili su je je Jesenički Srbi, a 1625.god. napustili, da bi je ponovo obnovili doseljeni Srbi 1642.god. i držali skoro tri vijeka. Tvrđava je 1860.god pretvorena u pučku (osnovnu) školu, a 1924.god je napuštena, jer je te godine izgrađena nova osnovna škola u Ličkoj Jesenici. Za vrijeme Marije Terezije od 1740. do 1780. god. sproveden je jedinstven sistem uprave na cijelom podrucju Krajine,a sve u interesu Austrije. U njeno vrijeme izgradjen je makadamski put od Poljanka do Ogulina.
most U to vrijeme izgradjen je i most na rijeci Jesenici. Klesanje i ugradnja kamenih blokova na potporama u vodi izgradjena je samo vjestinom i upornoscu snaznih gorstaka. Tragovi starog puta,u narodu poznat kao "stara cesta" kroz Borik ,Jesenicu, Bijele drage i Jurge i danas postoje. Teret izgranje ponijeli su prekobrojni, odnosno oni koji su bili izuzeti od vojne obaveze. Prekobrojni su pripadali starijoj generaciji koja je imala dosta graditeljskog iskustva.. Marija Terezija je 1754.god donijela Zakon nazvan Vojnogranicarska prava koji je, pored ostalog sadrzavao odjeljak o vojnim lenima i krajiskim sudovima. Tim zakonom je ukinuta upotreba srpskog jezika kao sluzbenog. 1760 god. propisana je jednoobrazna uniforma za sve krajiske vojnike . Pretvaranje krajiskih seljaka u redovnu vojsku donijelo je nove obaveze: nabavku uniforme, zabranu otudjivanja zemlje i iseljenja, ratovanje van Krajine i ogranicavanje samouprave,sto je krajisnike ,uz nasilje oficira tudjinaca podsticalo na lokalne pobune, od kojih je bila poznata Rakovicka buna. U njoj su ucestvovali i krajisnici iz Jesenice kao dobrovoljci.
Dolaskom na vlast Josifa Drugog ,koji je vladao od 1780. do 1790. godine,stanje u narodu postalo je snosljivije. Svojim ediktom (sluzbenom objavom) o toleranciji 1781.god. dao je nekatolicima pravo slobodnog ispovjedanja vjere. Iste godine uveo je i patent o oporezivanju svih staleza. Uvedene mjere imale su za cilj podizanje materijalnog stanja i kulture. Seljak se mogao slobodnije seliti i raspolagati svojom imovinom. U to vrijeme podignuta je i otvorena osnovna skola u Plaskom.
U ratovima koje je vodila Austrija 1740. do 1780.godine i od 1788. do 1815.god. ucestvovali su mnogi krajisnici iz L.Jesenice, Blata i Plaskog. Senbrunskim mirom1809. godine. Austrija je pored ostalih zemalja morala predati Napoleonu Liku i Gorski Kotar. Predati prostori ostali su pod francuskom vlasti za sve vrijeme Napoleonovog carevanja. Pod francusku vlast dosao je i Ogulinski puk, od kog je 1810.god formiran lovacki puk francuske vojske pa su Francuzi nastojali sto vise iskoristiti krajisnike na svojim ratistima. Neki krajisnici iz ovog kraja su 1848.god pod feldmarsalom Redeckim sudjelovali u bunama kod Milana, a pod Josifom Jelacicem u gusenju Madjarske revolucije..
Turska je 1867.god. okupirane gradove predala Srbiji,pa su granice prema njoj postale suvisne i Aistro-ugarska je odlucila da ukine Vojnu Krajinu. Takva odluka se nije realizovala vise od jedne decenije. Austrija je trinaest godina odugovlacila demilitarizaciju Krajine i drzala je pod svojom upravom da bi sto vise mogla iskoristiti krajiske vojnike za ocuvanje osvojenih teritorija po Evropi.
Spajanjem sa Banskom Hrvatskom 15.06.1881. god. prestala je da postoji Vojna Krajina, a Hrvatska se teritorijalno prosirila na stetu srpskog naroda koji je bio vecinski na prostoru Krajine.
I da vidimo sad popise stanovništva od tog vremena pa na ovamo
Po popisu iz 1857. godine Parohija Lička Jesenica ima 1.474 stanovnika, od toga Blata 464 stanovnika
Po popisu iz 1911. godine Parohija Lička Jesenica ima 1.795 stanovnika, od toga Blata 703 stanovnika
Po popisu iz 1931. godine Parohija Lička Jesenica ima 2.046 stanovnika, od toga Blata 778 stanovnika
Sa pocetkom drugog svjetskog rata 1941god. samo seloLička Jesenica po nekim procjenama broji oko 1350 stanovnika. Srpski zivalj u to vrijeme se ponovo organizira u odbranu svoga sela ovaj put ne od Turaka vec od pavelicevih ustasa i drugih fasista. Od 1941 god. do pravoslavnog bozica 1943 narod uspjesno odbija sve fasisticke napade, ali 6 januara napada ih partizanska divizija kojima su na celu bili Srbi iz plascanske doline i Licke Jesenice, u toj borbi jesenicanima pristizu u pomoc i Srbi iz obliznjeg Dabra, te ih veliki broj gine za obranu svoga ognjista. Pri zavrsetku drugog svjetskog rata komunisti ih proglasavaju četnicima i domacim izdajnicima pa velika vecina vojnosposobnih odlazi iz svog sela cak u Ameriku i Australiju. Selo je po popisu iz 1948 godine imalo 1002 stanovnika, a Blata 731 stanovnika ili ukupno 1733 stanovnika.Sto nam govori da je ova Parohija u drugom svjetskom ratu izgubila oko 350 stanovnika. Nakon drugog svijetskog rata narod zivi vecinom od obradjivanja zemlje te se bavi stocarstvom. Samo oni koji su bili clanovi saveza komunista imaju olaksice i protekciju drzave.
Pocetkom 50-ih godina pocinje zaposljavanje u sumarstvu, a kasnije se otvara i Tvornica sulfatne celuloze i papira "Simo Dimic" Plaski u koju se zaposljava jedan manji dio radnika iz licke jesenice. Zbog nedostatku posla i neimastine dolazi do daljnjeg iseljavanja naroda sa ovog podrucja, a osnivanjem vojnog poligona "Slunjska Brda" iseljava se oko 300 pravoslavnih familija sa sireg podrucja poligona, najvecim djelom na sjeverozapadnoj strani u pravcu Licka Jesenica i Plaski., tako da je srpsko stanovnistvo ovog mjesta smišljeno i po nečijoj direktivi prepolovljeno. "Isplatom" oduzete zemlje narod ovog kraja ostaje i bez zemlje koja ih je odrzavala na zivotu te silom prilika odlaze "trbuhom za kruhom" kako u inostranstvo tako i vece gradove hrvatske.
Po popisu stanovništva iz 1971 godine Lička jesenica ima 717 stanovnika, a Blata 517 stanovnika što je ukupno 1.234 stanovnika, pa sad vidimo koliko je naroda prisilno raseljeno sa ovoga podrucja u vreme komunista i hrvatskih komesara.
Hram_sv_Ilije Od 1944 godine pa sve do 1990 godine možemo reći da religija nije ni postojala jer komunisticki sistem je ubio svu vjeru u Boga i Pravoslavlje tako da je jos samo poneka starija zena ulazila u crkvu ali samo za pravoslavnih svetaca. Neobjasnjivo je bilo i to, da ako je neki mucenik umro, da se nosio u crkvu ali svi oni koji su imali strah od udbaškog sistema nisu ulazili unutra, pa su tako u tom duhu i odgajali svoju djecu. Islo se do te mjere da su neka djeca bila ucena tako da je religija i crkva nesto ruzno i po ljudsku psihu cak i opasno, tako da su neka djeca i razbijala prozore na crkvi. Pocetkom sedamdesetih na jedvite jade se obnavlja truli krov na crkvi uz pomoc Srpske Pravoslavne Crkve (SPC) i samodoprinosom malog broja vjernika ovog mjesta.
Hram Sv. Proroka Ilije je sagradjen 1751 godine, bio je ostecen u drugom svjetskom ratu od partizanskih zlocinaca koji su ga granatirali. Odmah poslje 2 sv. rata je obnovljen te se "odrzao" sve do pocetka sedamdesetih. Treba napomenuti i herojsku ulogu jereja Nikole Kotura ( Paroh Plaščanski i administrator Parohije Licko-Jesenicke u vremenu od januara 1975 do maja 1988.) u tim burnim i po Srpski živalj teškim vremenima! U svim udbaškim progonima uspio je okupiti malobrojne vjernike te zajedno sa njima i Božijom pomoci obnoviti našu crkvu i spasiti je od propadanja, uništenja bezbožnika i udbaša!
Po zadnjem popisu stanovnistva iz 1991 god Lička Jesenica je imala 444 stanovnika od cega 437 Srba, 1 Hrvat, a ostali nacionalno neopredijeljeni. (Komunisti-udbaši i jugoslaveni ) Tokom ratnih operacija u "oluji" vecina stanovnika je izbjegla, ostalo je samo njih osmero. Danas 2006 godine Lička Jesenica ima 72 pravoslavna stanovnika i naseljene sektaše "hare krišna" a njihov broj se procjenjuje na 40-ak te nekoliko katolika tako da u mjestu ima ukupno oko 120 stanovnika....




♥ ↔ ♥

 
;;